TIG Lassen

In de autorestauratietechniek kunnen meerdere lasprocede's worden toegepast. Het MIG/MAG lassen is de aangewezen methode voor de beginnende 'roestorateur'. De apparatuur is betaalbaar en het lassen is redelijk snel onder de knie te krijgen. De gevorderde hobbyist of professional zal waarschijnlijk ook het TIG lassen willen proberen. TIG lassen biedt een aantal belangrijke voordelen boven het MIG/MAG lassen maar vereist een hogere investering in apparatuur en is niet iets waar je zonder de nodige 'oefening' aan kunt beginnen.

De afkorting TIG staat voor "Tungsten Inert Gas". Tungsten is de Engelse benaming van Wolfraam en refereert aan het materiaal waarvan de niet afsmeltende electrode is gemaakt. Het inerte gas is Argon of Helium. Met het TIG lasprocédé is het onder meer mogelijk materialen als aluminium en magnesium te lassen. Het TIGlassen leent zich in het bijzonder voor het maken van hoogwaardige lasverbindingen. Door de kleine boog is TIG lassen zeer geschikt voor het lassen van dun materiaal.

DE TECHNIEK

Het TIG lassen heeft wel enige verwantschap met het MIG lassen. Net als bij het MIG lassen wordt er gebruik gemaakt van een electrisch opgewekte vlamboog en er wordt er eveneens met een beschermgas gewerkt. Bij het TIG lassen wordt echter een electrode van Wolfraam gebruikt. Wolfraam heeft het hoogste smeltpunt (3420 ºC) van alle metalen. Aangezien staal al smelt bij temperaturen tussen de 1500 tot 2000 graden zal de Wolfraam electrode dus niet afsmelten. Hierdoor ontstaat dan ook het grote verschil met het MIG/MAG lassen. Bij het MIG/MAG lassen fungeert de lasdraad tegelijkertijd als electrode en als toevoegmateriaal. De lasdraad wordt vanuit de machine door het slangenpakket automatisch toegevoerd. Dat is bij het TIG lassen dus niet het geval. De Wolfraam  electrode wordt uitsluitend gebruikt voor het creëren van de vlamboog. Toevoegmateriaal dient handmatig in het smeltbad te worden gebracht. Bij het TIG lassen wordt het beschermgas op dezelfde wijze als bij het MIG lassen via de toorts toegevoerd. Bij het TIG lassen wordt in hoofdzaak gebruik gemaakt van Argon als beschermgas. Voor speciale doeleinden kunnen andere gassen, zoals Helium of Waterstof, worden bijgemengd. TIG lassen is geschikt voor het lassen diverse materialen waaronder laag gelegeerd staal, roestvaststaal en aluminium.

Bij het TIG lassen kan vaak worden volstaan met een minimum aan toevoegmateriaal. Dit toevoegmateriaal wordt handmatig in de vorm van staven toegevoerd. TIG lassen is daardoor altijd een tweehandig proces.

Met de bijzonder goed regelbare vlamboog kunnen de randen van het te lassen materialen worden verhit en aan elkaar worden gesmolten. Dit resulteert in bijzonder mooie lassen. In zekere zijn lijkt TIG lassen meer op autogeen lassen maar dan zonder gebruik van het gevaarlijke acyteleen gas. NB. Volgens zeggen kun je met TIG lassen scheermesjes aan elkaar lassen!

DE STROOMBRON

Het TIG lassen kan zowel met gelijk als wisselstroom geschieden. Het voedingsapparaat moet een constante stroom leveren ook als er per ongeluk kortsluiting wordt gemaakt. Daardoor wordt voorkomen dat de wolfraam electrode wordt oververhit. Letop! Bij gelijkstroom moet de toorts worden aangesloten op de negatieve pool. Dit zorgt ervoor dat de boogwarmte voor ongeveer een derde naar de toorts gaat en voor tweederde ten goede komt aan het werkstuk zodat oververhitting en afsmelten van de wolfraam elektrode wordt voorkomen. De omgekeerde aansluiting, elektrode positief, heeft een reinigende werking. Vandaar dat we wisselstroom (waarbij de spanning voordurend wordt omgepoold) gebruiken voor het lassen van materiaal zoals aluminium dat bedekt is met een oxidehuid die doorbroken moet worden.

DE APPARATUUR

TIG apparatuur is er in vele soorten en maten. In de meest eenvoudige vorm bestaat een TIG lasinstallatie uit een inverter (een electronische spanningsomzetter), een gasfles en een speciale toorts zoals in bovenstaande schematische weergave. Een dergelijke startset is te koop voor net onder de duizend euro. Dat ligt dus al ruim boven de prijs van een goede MIG/MAG installatie. In deze opzet mist men echter nog een aantal van de specifieke mogelijkheden die het TIG lassen biedt.

Voor een 'echte' TIG inverter moeten we toch een flink stuk dieper in de buidel tasten. We krijgen dan faciliteiten zoals HF onsteking en een regelbare post-flow plus up- en down-slope. De gastoevoer loopt nu via de inverter. Een complete set kost dan al gauw tussen de twee en twee en half duizend euro. We hebben dan een set waarmee men diverse soorten staal kan lassen met een maximum stroomsterkte van cicra 160 Ampere (gelijkstroom).

Voor het TIG lassen van materialen als aluminium heeft men echter een inverter nodig die ook wisselstroom kan leveren. Dan komt er nog eens zo'n duizend euro bij en zitten we dus al boven de drieduizend euro. Willen we met grotere stroomsterktes lassen dan vervallen we in apparaten die met krachtstroom gevoed moeten worden en komen we met de prijzen al gauw rond of boven de vijfduizend euro terecht. Daarmee zitten we in een prijsklasse die voor het hobbywerk toch wat te hoog ligt.

TERMINOLOGIE

Bij het TIG lassen wordt men geconfronteerd met een aantal termen die enige verklaring behoeven. Hieronder volgen er een aantal.

HF ontsteking

De vlamboog wordt normaliter ontstoken door het aanstrijken van het werkstuk. De lasstroom komt pas echt op gang bij het optillen (liften) van de toorts. Men loopt dan echter het risico dat de elektrode aan het werkstukoppervlak blijft plakken. Er kan dan een wolfraaminsluiting in de las achterblijven. Met een HF (hoog frequent) ontsteking wordt dit risico verkleind. De HF spanning bedraagt enkele duizenden volts over een korte periode van enkele milliseconden. Dit zorgt voor de ionisatie van de gassen tussen de elektrode en het werkstuk waardoor de vlamboog mogelijk wordt gemaakt.

Letop: HF straling kan storing veroorzaken in electronische apparatuur. Daarom moet voorzichtigheid worden betracht zodat elektronische regelingen, computers en andere apparatuur in de omgeving van het laswerk niet worden gestoord.

Up- en down-slope

Een inverter met up- en down-slope regeling heeft de mogelijkheid de stroom geleidelijk in en uit te schakelen. Bij het inschakelen wordt dan begonnen met een lage stroomsterkte die vervolgens toeneemt tot de ingestelde waarde bereikt wordt. Bij het uitschakelen neemt de stroom dan geleidelijk weer af. De tijdsduur waarin deze toe- en afname plaats vindt is instelbaar.

Post-flow

Post-flow of 'gasnastroom' is de mogelijkheid het gas nog even te laten doorstromen nadat de vlamboog is gedoofd.